Deze boekbespreking is op uitnodiging van KindvanAuti geschreven door een onafhankelijke lotgenoot.
Met het recent uitgebrachte boek ´Leven naast autisme – Gids voor Bijrijders en professionals´ heeft schrijfster Henrike van Engelenburg een duidelijke missie: het in kaart brengen van de problematiek van ´Bijrijders´. De term ´Bijrijder´ is afgeleid van de gelijknamige, in 2024 verschenen autofictionele roman van Van Engelenburg. Eerder schreef KindvanAuti over die roman al een boekbespreking. Het nieuwe boek biedt praktische handvatten, om beter om te kunnen gaan met een neurodiverse of -divergente omgeving, voor zowel deze ´Bijrijders´ als voor professionals. In de psychologie missen deze aanknopingspunten namelijk nog: zowel in onderzoek als in de praktijk zijn ´Bijrijders´ een ondergerepresenteerde groep. Om die reden wordt in deze gids een breed scala aan nieuwe termen en tactieken rondom de ´Bijrijders´-problematiek geïntroduceerd. Voorbeelden zijn de ´Neurovlinder´ en de ´Bijrijders-ROUTE´. Dit wordt ondersteund door bijdragen van klinisch neurobiopsycholoog en ´Bijrijder´ Dr. Yvonne Groen en (medisch) traumapsycholoog Dr. Rob de Leeuw.
Het boek bestaat uit drie delen en tien hoofdstukken. Door de veelheid aan informatie is het soms even zoeken, maar de inhoudsopgave en legenda zijn erg handig. In minder dan 300 pagina´s weet de auteur allerlei facetten van het opgroeien in een ´autistische´ omgeving te belichten, en daarbij ruimte te geven aan epigenetica en het grotere familiesysteem. Een mooie keuze, die aanmoedigt naar het systeem om en in de ´Bijrijder´ te kijken, in plaats van alleen naar de problematiek van het individu. Ook de bijlagen en uitgebreide bronvermelding zijn fijn voor wie zich er nog verder in wil verdiepen. De gids is goed te lezen, ook voor wie geen wetenschappelijke achtergrond heeft. De keuze voor simpele woorden, de overzichtelijke lay-out en de afwisseling met zandtekeningen en poëtische fragmenten maakt de leeservaring prettig en niet te schools.
Net als in haar eerdere werk weet Van Engelenburg in ´Leven naast autisme´ goed de kern te raken van de ervaring van een KindvanAuti/KVA-er, of ´Bijrijder’, al is haar taalkeuze soms wat wollig. Neem een zin als:
´In dat spanningsveld – een niemandsland tussen liefde en loyaliteit, tussen zelfbescherming en schuldgevoel – ontstaat het besef: dit is niemands schuld, maar het doet wel pijn.´
Een veelheid aan leestekens, maar toch weet Van Engelenburg het ´Bijrijderschap´ in de laatste negen woorden precies te vatten.
Een kritische noot is dat de grens tussen wetenschap en persoonlijke ervaring soms ietwat troebel is, in zinnen als:
´In een wereld waarin het normaal is geworden om alles te labelen, biedt de Neurovlinder een ander perspectief: dat niet alles te vangen is in hokjes (…)´.
Met name wanneer er gesproken wordt over deze ´labels´ is het niet helder in welke mate de mening van de auteur bij de uitspraken betrokken is. Dat neemt echter niet weg dat ´Leven naast autisme´ een mooie gids is, geschreven vanuit een goede plek. Het boek streeft naar meer kennis alsook wederzijds begrip, en zet met een veelheid aan informatie, praktische handvatten en fijne bijdragen van deskundigen een erg mooie stap in die richting.
Vanaf 13 maart is de tweede herziene druk van het boek verkrijgbaar.
